Қытайлық кабельдік «жанартау» атқылауға дайын: бұл әлемдік нарыққа не қауіп төндіреді
Өзіңізді үлкен қазандықты елестетіңіз, онда мыңдаған тонна кабель жылдар бойы орасан зор қысыммен қайнап жатыр. Қақпақ жабық, бірақ қысым соншалықты күшейіп барады, көп ұзамай ол шыдамайды. Дәл осылай бүгінде Қытайдың кабель өнеркәсібінде болып жатыр, ал сарапшылардың пікірінше, бұл энергияның атқылауы әлемдік нарықтағы күштер тепе-теңдігін өзгертуге міндетті түрде әкеледі.
12 наурызда Екінші Ресей-Қытай кабель өнеркәсібі бойынша ғылыми-техникалық конференциясы аясында аналитиктер ойландыратын баяндама ұсынды. Қытай бұрыннан «әлемдік кабель фабрикасына» айналған. Аз адам біледі, бірақ ҚХР машина жасау құрылымында кабель секторы құрметті екінші орынды иеленіп, тек автомобиль өнеркәсібінен ғана кейін қалып отыр. Бұл қытай индустриясының нағыз «тірегі».
Бірақ міне, қызықтысы: Қытайдың үлкен көлемде арзан кабельді штамптаған дәуірі (2002–2012) артта қалды. Ел сапалық серпіліс жасады. Енді бұл тек шикізат жеткізуші емес, энергия көшу саласындағы стандарттардың диктаторы. Әлемдік рейтингке көз салу жеткілікті: әлемдегі он ірі кабель компаниясының бесеуі — қытайлық. Ал олар бүкіл тізбекті — мыс өндіруден бастап аса жоғары вольтты жүйелерді күрделі монтаждауға дейін бақылайды.
Қытайдың ішінде 2018 жылдан бастап қатал джунгли заңдары қолданылуда. Нарық енді бытыраңқы емес, мұнда «поляризация» принципі жұмыс істейді:
- Күштілер өте күшті болады, бәсекелестердің үлестерін агрессивті түрде жұтып.
- Шағындары тек бірегей инновациялар арқылы ғана аман қалады.
- Әлсіздер жоғалады — тиімсіз өндірістер жаппай жабылады.
Бұл ішкі «инволюция» (немесе қытайша «нэйцзюань») орасан зор кернеуді тудырады. Ел ішінде пайда төмендейді, қуаттар тым көп, және бұл «жанартау» сыртқа шығудың жолын іздейді. Ресейлік және еуропалық өндірушілер үшін бұл сигнал: демпингтік бағалар цунамиіне және қытайлық алыптардың әрбір халықаралық тендер үшін қатыгез күресіне дайындалыңыз. Оларға үйдегі төмен маржаны сыртқа экспансия арқылы өтеу өмірлік қажет.
Қызығы, қытайлықтар енді санмен емес, сапамен қысым көрсетуде. 2020–2024 жылдардағы сауда балансын талдау таңқаларлық «қайшыны» көрсетеді: Қытайға импорт физикалық түрде (тоннамен) азайған, бірақ ақшалай түрде ол соншалықты қатты төмендемеген. Бұл қымбат импорттың өз технологияларымен алмастырылып жатқанын білдіреді. Ал экспорт ақшалай түрде тоннажға қарағанда тезірек өсуде. Яғни, Қытай енді шетелге арзан шикізаттық кабельді тиемейді — енді ол қымбат, сертификатталған инженерлік шешімдерді және тіпті бүкіл интеллектуалды желі басқару жүйелерін сатады.
Конференция спикерлерінің қорытындысы бірмәнді: Қытаймен ескі әдіспен бәсекелесу енді мүмкін емес. Жүзуді жалғастырудың жалғыз мүмкіндігі — қақтығысу моделінен терең технологиялық ынтымақтастыққа көшу. Қытай электротехника нарығында айқындаушы ойыншыға айналды, ал мұны түсінбейтіндер жаһандық энергия көшуінің сыртында қалу қаупінде.
