“Росатомнан” шыққан аса өткізгіш кабель: Ресейдің кванттық компьютерлері үшін серпіліс
Абсолюттік нөлден небәрі градустың мыңдық үлесіндей ғана жоғары температураны елестетіп көріңіз. Осындай экстремалды жағдайларда — минус 273 градус Цельсийде — кванттық компьютердің жүрегі болып табылатын кубиттер өмір сүреді. Ал оларды басқару үшін сәтсіздікке ұшырамайтын ерекше “өткізгіш” қажет. “Росатомның” ғалымдары осындай өткізгішті жасап шығарды.
Бочвар институтының (Мемлекеттік корпорацияның Отын дивизионының құрамына кіреді) мамандары аса өткізгіш кванттық есептегіштерге арналған инновациялық коаксиалды кабельдік жинақты әзірледі. Оның ерекшелігі неде? Кабель ниобий-титан қорытпасынан жасалған — бұл “мегасайенс” класындағы ғылыми жобаларда жылдар бойы сыналған материал. Бірақ бастысы — ол дәл криостатта, дәл сол өте төмен температураларда жұмыс істеуге және сигналға кедергі енгізбеуге арнайы жобаланған.
“Біздің артықшылығымыз — температураның қайталанатын өзгерістеріне төзімділік. Кабель бірде-бір жарықшақсыз салқындату мен қыздырудың он цикліне дейін шыдайды. Сондай-ақ оның жоғары жиілікті диапазондағы сигналдың әлсіреуі өте төмен, бұл есептеу дәлдігі үшін өте маңызды”, — деп түсіндіреді институттың ғылыми бөлімшесінің директорының орынбасары Максим Алексеев.
Өнеркәсіптік серіктестермен бірлесіп, мұндай кабельдің екі типтік өлшемдегі шамамен 200 метрі дайындалды. Жақында ол елдің жетекші техникалық университеттері мен ғылыми-зерттеу орталықтарында нақты кванттық компьютерлерде сыналатын болады.
Айтпақшы, бұл әзірлеме үлкен жұмыстың бір бөлігі. “Росатом” 2020 жылдан бері “Кванттық есептеулер” жол картасына жауапты. Жобаға 19 институт және 600-ден астам зерттеуші қатысады. Ресей 50 және одан да көп кубиті бар жұмыс істеп тұрған кванттық процессорларды жасаған алдыңғы 6 елдің қатарына кірді. Ал енді меншікті арнайы кабельдің пайда болуы — кванттық компьютерлердің жай зертханалық эксперимент емес, нақты жұмыс істейтін технологияға айналуына тағы бір қадам.
