2026 жылғы 12 наурыз – Қазақстан парламенті ауқымды энергетикалық жобаны іске асыру жолында маңызды қадам жасап, Еуропаға электр энергиясын жеткізу үшін Каспий теңізінің түбімен жоғары вольтті кабель төсеуге жол ашты.
Мәжіліс депутаттары Қазақстан, Өзбекстан және Әзірбайжан арасындағы «жасыл» энергетика саласындағы стратегиялық әріптестік туралы үшжақты келісімді ратификациялады. Мемлекет басшылары 2024 жылдың қарашасында Бакуде өткен COP-29 климаттық конференциясы кезінде қол қойған бұл құжат «Жасыл энергетикалық дәліз» атты ауқымды жобаға құқықтық негіз қалайды.
Заң жобасын таныстырған ҚР Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтың түсіндіруінше, бастаманың мәні – Орталық Азиядан еуропалық нарыққа экологиялық таза электр энергиясын, ал болашақта сутегі мен жасыл аммиакты экспорттау үшін инфрақұрылым құру.
Бұл дәліздің негізгі буыны Каспий теңізінің түбімен тұрақты ток беретін тереңсу электр беру желісін салу болады. Бұл инфрақұрылымдық нысан елдердің энергожүйелерін біріктіріп, Қазақстанға Еуропа Одағының энергожелілеріне тікелей шығуға мүмкіндік береді және Қара теңіздегі осындай жобалармен интеграцияланады.
Қазіргі уақытта жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін италиялық CESI (Электртехникалық эксперименттік орталық) компаниясы әзірлеуде. ТЭН құны 1 миллион еуроға бағаланып отыр. Бұл кезеңді қаржыландыруды және одан әрі қолдауды Азия даму банкі мен Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі растады, олар осы мақсаттарға 2 миллион долларға дейін бөлуге дайын.
Процесті жедел басқару үшін үш елдің – Қазақстан, Өзбекстан және Әзірбайжанның жүйелік операторлары 2025 жылдың шілдесінде «Green Corridor Alliance» бірлескен кәсіпорнын құрды. Бұл құрылым сарапшылық топтардың жұмысын үйлестіріп, болашақ құрылыс үшін техникалық база дайындайды.
Парламентарийлер заң жобасын бірауыздан қолдап, оның тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл аймақтың энергетикалық қауіпсіздігі мен экономикалық дамуы үшін стратегиялық маңызын атап өтті. Олардың пікірінше, жобаны іске асыру республиканың тұрақты энергетика саласында әлемдік аренада сенімді әрі жауапты серіктес ретіндегі позициясын нығайтады.
